Zimbabve hükümeti, kripto para sektörünü resmi denetim mekanizmasına dahil eden yeni kara para aklamayla mücadele (AML) düzenlemelerini yürürlüğe koydu. Yeni kurallar kapsamında sanal varlık alım-satımı, transferi ve saklama hizmeti sunan şirketlerin faaliyet gösterebilmek için kayıt yaptırması zorunlu hale geldi.
Uzun yıllardır büyük ölçüde eşler arası işlemler ve kayıt dışı platformlar üzerinden faaliyet gösteren ülkedeki kripto ekosistemi, böylece ilk kez özel bir düzenleyici çerçeveye kavuşmuş oldu.
Merkez bankası bünyesindeki FIU denetleyecek
Maliye Bakanı Mthuli Ncube tarafından yayımlanan düzenlemeye göre kripto varlık hizmet sağlayıcıları her yıl Zimbabve Merkez Bankası bünyesinde faaliyet gösteren Mali İstihbarat Birimi'ne (FIU) kayıt yaptırmak zorunda olacak.
Kayıt işlemleri için yıllık 500 dolar ücret ödenecek. Yetkililer, gerekli kaydı yaptırmadan faaliyet gösteren kuruluşların yasal yaptırımlarla karşı karşıya kalacağını açıkladı.
Düzenleme, özellikle kara para aklama, dolandırıcılık ve yasa dışı finansman risklerinin azaltılmasını hedeflerken sektörün daha şeffaf hale getirilmesini amaçlıyor.
2018 yasağından düzenleme dönemine geçiş
Zimbabve'de finansal kuruluşların kripto para işlemlerine katılması 2018 yılında yasaklanmıştı. Bu kararın ardından piyasa büyük ölçüde sosyal medya kanalları, bireysel aracılar ve eşler arası işlem ağları üzerinden faaliyet göstermeye başlamıştı.
Yeni düzenleme ise hükümetin kripto varlıklara yönelik tamamen yasaklayıcı yaklaşım yerine kontrollü denetim modeline yöneldiğine işaret ediyor.
Böylece sektör tamamen serbest bırakılmasa da resmi kayıt ve AML gözetimi altında faaliyet gösterebilecek.
Ekonomik istikrarsızlık kripto talebini artırdı
Ülkede kripto para kullanımının yaygınlaşmasında ekonomik krizlerin önemli rol oynadığı belirtiliyor. Geçmiş yıllarda yaşanan hiperenflasyon nedeniyle birçok vatandaşın tasarrufları erirken, sık sık değişen para politikaları ve para birimleri geleneksel finans sistemine olan güveni zayıflattı.
Bu süreçte Bitcoin ve diğer dijital varlıklar, hem değer saklama aracı hem de sınır ötesi para transferlerinde alternatif çözüm olarak öne çıktı.
Özellikle yurt dışında yaşayan Zimbabvelilerin ülkeye gönderdiği havaleler, kripto benimsenmesini hızlandıran faktörlerden biri olarak gösteriliyor.
Afrika genelindeki regülasyon trendine katıldı
Zimbabve'nin hamlesi, Afrika genelinde hızlanan kripto düzenleme sürecinin son halkalarından biri oldu. Son dönemde Güney Afrika, Nijerya, Kenya ve Mauritius gibi ülkeler de dijital varlık piyasalarına yönelik düzenleyici çerçeveler oluşturdu.
Blockchain analiz şirketi Chainalysis verilerine göre Sahra Altı Afrika bölgesinde Temmuz 2024 ile Haziran 2025 arasında blokzincir ağlarında gerçekleşen kripto işlem hacmi 205 milyar doların üzerine çıktı. Bu rakam, bir önceki döneme göre yüzde 52'lik büyümeye işaret ediyor.
Sektör temsilcileri ise yeni kuralların kripto şirketlerine yasal statü kazandıracağını ve kullanıcı güvenini artırabileceğini değerlendiriyor. Yeni çerçevenin aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin azalmasına katkı sağlaması bekleniyor.
